Να απαγορεύσουμε τα social media στα παιδιά;

Γιατί πιστεύω ότι κάνουμε τη λάθος ερώτηση

Πιάνω το κινητό μου για να δω μόνο ένα πράγμα και, πριν το καταλάβω, έχουν περάσει είκοσι λεπτά.

Δυστυχώς το γνωρίζω ότι μου συμβαίνει, και παρά την αρκετή αυτογνωσία και εμπειρία ζωής ώστε να αναγνωρίζω αυτή την έλξη, συχνά δεν της αντιστέκομαι.

Τα παιδιά μας όμως δεν έχουν ακόμη αυτή τη δυνατότητα.

Ο εγκέφαλός τους εξακολουθεί να αναπτύσσεται. Δεν έχουν ακόμη εκείνη την εσωτερική φωνή που λέει: «Μισό λεπτό... είμαι εδώ πολλή ώρα». Απλώς νιώθουν την έλξη και την ακολουθούν.

Κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο μοιράζονται τον ίδιο προβληματισμό μετά από πίεση ερευνητών και γονέων. Το θετικό είναι ότι ξεκίνησαν να τη δράση για να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο των κοινωνικών δικτύων για τα παιδιά.   Μία χώρα μετά την άλλη θεσπίζει νόμους, ορίζει ηλικιακά όρια και αναζητά τρόπους να προστατεύσει τα παιδιά σε ψηφιακούς χώρους.

Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια θα διαμορφώσουν, σχεδόν αθόρυβα, ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητας των παιδιών μας.

Μέσα σε όλη αυτή την αβεβαιότητα, διάβασα πρόσφατα ένα άρθρο στο WIRED en Español (στην αγγλική του έκδοση που δημοσιεύτηκε στις 23 Ιουλίου 2026) το οποίο σκέφτομαι συχνά και δυσκολεύομαι να αποδεχθώ σαν γονέας.

Δεν μου έδωσε εύκολες απαντήσεις στο θέμα της αντιμετώπισης του προβλήματος. Αντίθετα, με έκανε να αμφισβητήσω τον τρόπο με τον οποίο έβλεπα μέχρι τώρα ολόκληρο το ζήτημα.

Γι' αυτό θέλω να το μοιραστώ μαζί σας, προσθέτοντας και λίγες ακόμη πληροφορίες για όσους μεγαλώνουμε παιδιά στην Ελλάδα ή στην Ελβετία, όπου οι εξελίξεις προχωρούν πολύ πιο γρήγορα απ' όσο αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι.

Τι συμβαίνει σήμερα στον κόσμο

Ας ξεκινήσουμε από τα γεγονότα, γιατί οι εξελίξεις είναι ραγδαίες.

Όλο και περισσότερες χώρες περιορίζουν πλέον την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Η Αυστραλία εφάρμοσε από τον Δεκέμβριο του 2025 πλήρη απαγόρευση για παιδιά κάτω των 16 ετών, μπλοκάροντας εκατομμύρια λογαριασμούς.
• Η Γαλλία προχωρά στην απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, με στόχο να εφαρμοστεί από τη νέα σχολική χρονιά.
• Η Ισπανία προετοιμάζει απαγόρευση για παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ παράλληλα σχεδιάζει νομοθεσία που θα καθιστά προσωπικά υπεύθυνα τα στελέχη των εταιρειών για τη διάδοση ρητορικής μίσους.
• Η Αυστρία εξετάζει απαγόρευση για παιδιά κάτω των 14 ετών.
• Η Δανία, η Πολωνία και η Μαλαισία βρίσκονται επίσης στη διαδικασία επεξεργασίας αντίστοιχων μέτρων.

Πλέον δεν πρόκειται για μια περιθωριακή ιδέα.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov, την οποία δημοσίευσε η The Guardian, έως και το 79% των πολιτών σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζουν την απαγόρευση χρήσης των social media για παιδιά κάτω των 16 ετών. Όπως είναι αναμενόμενο, οι γονείς συγκαταλέγονται στους πιο ένθερμους υποστηρικτές.

Η δυναμική είναι έντονη.

Το ίδιο έντονο όμως είναι και το ερώτημα αν αυτές οι απαγορεύσεις θα έχουν τελικά το αποτέλεσμα που όλοι ελπίζουμε.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Αν μεγαλώνετε παιδιά στην Ελλάδα, αυτή η συζήτηση δεν αφορά πλέον κάποιο μακρινό μέλλον.

Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωσε την πρόθεση της κυβέρνησης να απαγορεύσει τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Και ο τρόπος με τον οποίο έκανε την ανακοίνωση λέει πολλά για την εποχή που ζούμε: επέλεξε να απευθυνθεί στους νέους μέσα από ένα βίντεο στο TikTok.

Η απαγόρευση αναμένεται να τεθεί σε ισχύ και θα περιορίζει την πρόσβαση σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το Snapchat για παιδιά που έχουν γεννηθεί μετά το 2012.

Η αιτιολόγησή του είναι κάτι που πιθανότατα θα αγγίξει κάθε γονέα. Αναφέρθηκε στην αυξανόμενη ανησυχία, στις διαταραχές ύπνου και στον σκόπιμα εθιστικό σχεδιασμό αυτών των πλατφορμών.

Όπως χαρακτηριστικά είπε:

«Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: όταν ένα παιδί περνά ώρες μπροστά σε μια οθόνη, ο εγκέφαλός του δεν ξεκουράζεται.»

Η Ελλάδα, βέβαια, προετοιμάζει το έδαφος εδώ και καιρό. Η κυβέρνηση έχει ήδη:

• απαγορεύσει τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία,
• δημιουργήσει πλατφόρμες γονικού ελέγχου ώστε οι οικογένειες να μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα τον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες.

Και οι ανησυχίες δεν είναι θεωρητικές.

Έλληνες εκπαιδευτικοί περιγράφουν παιδιά που φτάνουν στο σχολείο τόσο εξαντλημένα από την έλλειψη ύπνου ώστε δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν το μάθημα. Ένας συνταξιούχος διευθυντής σχολείου δήλωσε στην The Guardian ότι, ύστερα από σαράντα χρόνια στην εκπαίδευση, έχει δει τις οθόνες να αλλάζουν τους μαθητές του με τρόπους που τον προβληματίζουν βαθιά.

Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ζητήσει μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση, καλώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίσει ενιαία εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας.

Με άλλα λόγια, η Ελλάδα δεν κινείται μόνη της. Φιλοδοξεί να πρωτοστατήσει.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελβετία

Στην Ελβετία, το κλίμα αλλάζει, έστω κι αν η προσέγγιση είναι πιο προσεκτική.

Έρευνα του GfS Bern για το Ίδρυμα Mercator κατέγραψε ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό εύρημα: το 94% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι τα παιδιά πρέπει να προστατεύονται καλύτερα από τις αρνητικές επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Πρόκειται για ένα ποσοστό σχεδόν καθολικής συμφωνίας, κάτι εξαιρετικά σπάνιο σε οποιοδήποτε κοινωνικό ζήτημα.

Παράλληλα, το 78% πιστεύει ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας ασκούν υπερβολική επιρροή στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.

Η Υπουργός Εσωτερικών, Elisabeth Baume-Schneider, έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο μιας μελλοντικής απαγόρευσης για τους ανηλίκους.

Την ίδια στιγμή, η ελβετική κυβέρνηση επεξεργάζεται νέα νομοθεσία που θα υποχρεώνει τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες να λειτουργούν με μεγαλύτερη διαφάνεια, ιδιαίτερα ως προς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αλγόριθμοί τους.

Επομένως, παρότι η Ελβετία δεν έχει ανακοινώσει κάποιο αυστηρό ηλικιακό όριο, όπως η Ελλάδα, η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη.

Η προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο αναμένεται να ενισχυθεί. Το ερώτημα είναι ποια μορφή θα πάρει τελικά αυτή η προστασία.

Εδώ είναι που αρχίζω να προβληματίζομαι

Όταν κάτι μάς φαίνεται επικίνδυνο, το πρώτο ένστικτό μας ως γονείς είναι να το απομακρύνουμε.

Όμως το άρθρο του WIRED διατύπωνε μια σκέψη που συνεχίζει να με απασχολεί και πιστεύω ότι αξίζει να της δώσουμε προσοχή.

Υποστήριζε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μοιάζουν περισσότερο με ένα ποδήλατο παρά με ένα τσιγάρο (ή vape).

Σκεφτείτε το για μια στιγμή.

Ένα τσιγάρο δεν έχει «ασφαλή» χρήση. Δεν υπάρχει μια καλή ή ωφέλιμη ποσότητα. Γι' αυτό προειδοποιούμε, περιορίζουμε και αποθαρρύνουμε τη χρήση του.

Το ποδήλατο όμως είναι διαφορετικό.

Γνωρίζουμε ότι μπορεί να συμβούν ατυχήματα. Παρ' όλα αυτά, κανείς δεν προτείνει να απαγορεύσουμε τα ποδήλατα.

Αντίθετα, δημιουργούμε ποδηλατόδρομους. Θεσπίζουμε κανόνες κυκλοφορίας. Μαθαίνουμε στα παιδιά να οδηγούν σωστά. Τους δίνουμε κράνη και προστατευτικά, και ζητάμε από τους κατασκευαστές να τηρούν υψηλά πρότυπα ασφαλείας.

Με άλλα λόγια, μειώνουμε τον κίνδυνο χωρίς να στερούμαστε τα οφέλη.

Ο ψηφιακός κόσμος δεν είναι πλέον κάτι ξεχωριστό από την πραγματική ζωή των παιδιών μας. Είναι προέκτασή της.

Οι φιλίες τους, το χιούμορ τους, η δημιουργικότητά τους, η ανάγκη τους να ανήκουν κάπου, ένα μεγάλο μέρος όλων αυτών υπάρχει πλέον και στο διαδίκτυο.

Ίσως λοιπόν ο στόχος να μην είναι να τα αποκλείσουμε από αυτούς τους χώρους, αλλά να τους κάνουμε ασφαλείς.

Οι αδυναμίες της λογικής «Απλώς απαγορεύστε το»

Όσο περισσότερο διάβαζα, τόσο περισσότερο συνειδητοποίησα πόσο άνισες είναι στην πραγματικότητα αυτές οι απαγορεύσεις.

Οι περισσότερες επικεντρώνονται στο Facebook, το Instagram, το TikTok και το Snapchat, αφήνοντας όμως εκτός άλλους ψηφιακούς χώρους όπου τα παιδιά μπορεί να εκτεθούν σε εξίσου σοβαρούς κινδύνους.

Το WhatsApp, για παράδειγμα, είναι μια εφαρμογή μέσω της οποίας τα παιδιά επικοινωνούν καθημερινά με γνωστούς ή και τρίτους. Το Roblox επιτρέπει την αλληλεπίδραση με αγνώστους μέσα από παιχνίδια. Την ίδια στιγμή, το YouTube, που πολλές οικογένειες χρησιμοποιούν για μάθηση και δημιουργική ενασχόληση, συχνά συμπεριλαμβάνεται στις απαγορεύσεις.

Αυτό δείχνει ότι μια προσέγγιση που βασίζεται αποκλειστικά σε μια λίστα εφαρμογών έχει ένα βασικό μειονέκτημα.  Το οποίο είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος δεν βρίσκεται σε μία συγκεκριμένη εφαρμογή, αλλά στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι ίδιες οι ψηφιακές πλατφόρμες. Και όσο εμφανίζονται νέες εφαρμογές και νέες τάσεις, οποιαδήποτε λίστα κινδυνεύει να είναι ανεπαρκή σχεδόν αμέσως.

Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει; Όλοι έχουμε έναν ρόλο

Αυτό που κάνει την πρόκληση τόσο σύνθετη είναι ότι η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο αποτελεί ευθύνη πολλών.

Είναι μια συλλογική προσπάθεια που αφορά τις πλατφόρμες και την διοίκησή τους, τις κυβερνήσεις, τα σχολεία, τις οικογένειες και, φυσικά, τα ίδια τα παιδιά.

Οι πλατφόρμες

Οι αλγόριθμοί των εταιρειών που δημιουργούν και διαχειρίζονται τις πλατφόρμες βρίσκονται στο επίκεντρο του προβλήματος, αλλά μπορούν να αποτελέσουν και μέρος της λύσης.

Ο σχεδιασμός υπηρεσιών που λαμβάνουν εξαρχής υπόψη την ασφάλεια των παιδιών δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι προαιρετικό ή ως ένα πρόσθετο χαρακτηριστικό. Θα πρέπει να αποτελεί βασική προϋπόθεση, ανεξάρτητα από τα διαφημιστικά έσοδα ή τους επιχειρηματικούς στόχους.

Οι κυβερνήσεις

Οι κυβερνήσεις μπορούν να κάνουν πολύ περισσότερα από το να θέτουν ηλικιακά όρια.

Μπορούν να θεσπίσουν υποχρεωτικά και αποτελεσματικά εργαλεία γονικού ελέγχου, να απαιτήσουν από τις επιχειρήσεις σχεδιασμό εφαρμογών που δεν έχει στόχο την αυξανόμενη χρήση μέσω του εθιστικού υλικού, αντίο στο ατελείωτο infinite scroll,  πριν καν κυκλοφορήσουν στην αγορά, αλλά και να επιβάλουν πραγματική διαφάνεια σχετικά με τον τρόπο που οι αλγόριθμοι αποφασίζουν τι βλέπουν τα παιδιά μας.

Τα σχολεία

Ο ψηφιακός γραμματισμός δεν μπορεί πλέον να αποτελεί ένα αποσπασματικό μάθημα που γίνεται μία φορά τον χρόνο.

Χρειάζεται να ενσωματωθεί στην καθημερινή εκπαίδευση, ως μια δεξιότητα ζωής.

Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να αναγνωρίζουν τους διαδικτυακούς κινδύνους, να αξιολογούν τις πληροφορίες που συναντούν και να γνωρίζουν πώς να αντιδρούν όταν κάτι τα κάνει να αισθάνονται άβολα ή ανασφαλή.

Η ίδια η Generation Z δείχνει ήδη τον δρόμο. Πολλά παιδιά και έφηβοι αναγνωρίζουν πλέον εύκολα αυτό που αποκαλούν AI slop, περιεχόμενο χαμηλής ποιότητας που δημιουργείται μαζικά από τεχνητή νοημοσύνη, και μπορούν να το ξεχωρίσουν από το αυθεντικό, ανθρώπινο περιεχόμενο.

Οι οικογένειες

Ως γονείς χρειαζόμαστε πρακτικές συμβουλές, ξεκάθαρη ενημέρωση και υποστήριξη.

Κυρίως όμως χρειάζεται να συνεχίσουμε να μιλάμε με τα παιδιά μας. Να δείχνουμε ενδιαφέρον για το τι βλέπουν, να παρακολουθούμε μαζί αυτά που τους αρέσουν και να δημιουργούμε ευκαιρίες για συζήτηση χωρίς κριτική ή φόβο.

Και τα ίδια τα παιδιά

Τα παιδιά δεν είναι απλώς άτομα που πρέπει να προστατεύσουμε.  Τις περισσότερες φορές κατανοούν τον ψηφιακό κόσμο καλύτερα από εμάς.

Όταν τα συμπεριλαμβάνουμε, με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους, στη συζήτηση για το πώς πρέπει να είναι οι ψηφιακοί χώροι, οι λύσεις που προκύπτουν γίνονται πιο ουσιαστικές και πιο αποτελεσματικές, όχι πιο αδύναμες.

Μερικά ήπια βήματα που μπορείτε να κάνετε από σήμερα

Η αλλαγή χρειάζεται χρόνο. Η παιδική ηλικία όμως περνάει πολύ γρήγορα.

Ας μην επιτρέψουμε στην τεχνολογία να στερήσει από τα παιδιά μας τα χρόνια που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα, τις αναμνήσεις και την προσωπικότητά τους.

Δεν χρειάζονται δραστικές αλλαγές για να κάνουμε τη διαφορά. Μερικά μικρά βήματα μπορούν να έχουν μεγάλο αντίκτυπο.

Μιλήστε περισσότερο απ' όσο απαγορεύετε.
Ρωτήστε το παιδί σας τι αγαπά στις εφαρμογές που χρησιμοποιεί. Τι του αρέσει; Τι το κάνει να επιστρέφει ξανά και ξανά; Η ειλικρινής περιέργεια ανοίγει πολύ περισσότερους δρόμους από τους αυστηρούς κανόνες.

Αξιοποιήστε τα εργαλεία που ήδη υπάρχουν.
Στα περισσότερα κινητά τηλέφωνα, οι ρυθμίσεις για τον χρόνο χρήσης και τον γονικό έλεγχο ενεργοποιούνται μέσα σε λίγα λεπτά.

Βάλτε τον ύπνο σε πρώτη προτεραιότητα.
Αφήστε τα κινητά έξω από το υπνοδωμάτιο τη νύχτα. Συχνά αυτή η μία μόνο αλλαγή είναι εκείνη που φέρνει τη μεγαλύτερη βελτίωση στην ποιότητα ύπνου και την ψυχική υγεία.

Γίνετε το παράδειγμα.
Τα παιδιά παρατηρούν πολύ περισσότερο αυτά που κάνουμε παρά αυτά που λέμε. Αν εμείς κοιτάζουμε συνεχώς το κινητό μας στο τραπέζι ή στη διάρκεια μιας συζήτησης, αυτό είναι το μήνυμα που τελικά θα θυμούνται.

Μείνετε ενημερωμένοι.
Οι κανόνες αλλάζουν γρήγορα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ελβετία. Όταν γνωρίζουμε τι έρχεται, μπορούμε να προετοιμαστούμε με ηρεμία αντί να αντιδρούμε πανικόβλητοι την τελευταία στιγμή.

Το σημαντικότερο είναι να ότι το «λίγη» προσπάθεια είναι πάντα καλύτερη από «καθόλου».

Ίσως κάνουμε τη λάθος ερώτηση

Αφού διάβασα όλη αυτή την έρευνα και άφησα τις πληροφορίες να κατασταλάξουν μέσα μου, δεν μπορώ να βγάλω από τη σκέψη μου μία φράση από το άρθρο του WIRED:

«Ίσως ήρθε η ώρα να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε γιατί είναι ευκολότερο να απαγορεύουμε κάτι, παρά να απαιτούμε καλύτερες συνθήκες.»

Και αυτή να είναι πράγματι η ουσία.  Αντί να αναρωτιόμαστε μόνο «πώς θα κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από το διαδίκτυο;», ίσως χρειάζεται να αρχίσουμε να ρωτάμε:

«Πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν ψηφιακό κόσμο που να αξίζει να βρίσκονται μέσα σε αυτόν;»

Τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Αυτό που μπορεί να αλλάξει όμως είναι ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται αυτοί οι ψηφιακοί χώροι.

Εάν τα διαδικτυακά περιβάλλοντα δημιουργηθούν με την ίδια φροντίδα, τις ίδιες δικλείδες ασφαλείας και την ίδια αγάπη που προσπαθούμε να τους προσφέρουμε και στην καθημερινή ζωή εκτός οθόνης τότε θα υπήρχε διαφορετική υποδομή online.

Ίσως ακουστεί ιδανικό και μακρινό όνειρο, αλλά αντί να περιοριζόμαστε στις απαγορεύσεις, γιατί να μην ζητάμε από τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες τεχνολογίας και τους διαφημιζόμενους μέσα από αυτές να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι πλατφόρμες που χρησιμοποιούν εκατομμύρια παιδιά καθημερινά.

Εσείς πώς το διαχειρίζεστε στο δικό σας σπίτι;

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Όμως όσο συνεχίζουμε να συζητάμε μόνο για το αν πρέπει να απαγορεύσουμε τα social media στα παιδιά, κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε το σημαντικότερο ερώτημα: γιατί να αποδεχόμαστε έναν ψηφιακό κόσμο που δεν σχεδιάστηκε ποτέ με γνώμονα τις ανάγκες τους; Ίσως ήρθε η ώρα να γίνουμε πιο απαιτητικοί απέναντι σε όσους τον δημιουργούν.

Πηγές: Το άρθρο αυτό εμπνεύστηκε από δημοσίευμα του WIRED en Español (αγγλική έκδοση, 23 Ιουλίου 2026). Επιπλέον στοιχεία και πληροφορίες αντλήθηκαν από δημοσιεύματα των Reuters και The Guardian.